Stellingen: Terugvalpreventie
Verken samen hoe jullie terugvalpreventie vormgeven in de praktijk en laat je inspireren door elkaars werkwijze.
Home
Terugvalpreventie
Samen werken aan zelfstandigheid
Terugvalpreventie
Het vorm geven van terugvalpreventie vraagt om bewuste keuzes, afstemming en maatwerk. Binnen lerende netwerken biedt dit thema ruimte om ervaringen te delen en samen te onderzoeken wat bijdraagt aan herstel en zelfstandigheid.
Aan de slag met interactieve werkvormen
Verkennend
Verdiepend
Meer over dit thema
Terugval en terugvalpreventie
Terugval is het opnieuw optreden van klachten waar de patiënt eerder last van had. De manier waarop terugval zich voordoet, verschilt per diagnose en context. Daarom wordt terugvalpreventie binnen de behandeling afgestemd op de patiënt en diens omgeving, met aandacht voor wat ook na afronding van de behandeling relevant blijft. Daarbij vormt het versterken van zelfstandigheid een belangrijk uitgangspunt: patiënten zo goed mogelijk toerusten om ook buiten behandeling met terugval om te gaan, in hoeverre dat passend en haalbaar is.
Terugkerende onderwerpen
Hoewel de focus van terugvalpreventie per patiënt verschilt, komen in de praktijk vaak dezelfde onderwerpen terug:
- Oorzaken en risicofactoren: Welke factoren kunnen bijdragen aan terugval, en in hoeverre zijn deze te beïnvloeden?
- Signalering: Hoe kan de patiënt zelf herkennen dat het minder goed gaat?
- Omgaan met terugkerende klachten: Wanneer ligt de nadruk op acceptatie en leren omgaan met klachten, en wanneer op het beperken van verergering?
- Maatregelen en acties: Wat kan de patiënt zelf doen bij signalen van terugval, en wie wordt wanneer betrokken?
Hoe concreter deze vragen worden uitgewerkt, hoe meer houvast dit biedt in de praktijk.
Wijzer met werkvormen
De diversiteit in ervaringen en werkwijzen rondom terugvalpreventie maakt dit thema geschikt voor lerende netwerken. Werkvormen ondersteunen het delen van praktijkervaringen, het vergelijken van perspectieven en het gezamenlijk verkennen van wat in verschillende contexten helpend is.
Zorgstandaarden en richtlijnen
Binnen verschillende zorgstandaarden en richtlijnen wordt terugvalpreventie benoemd. De accenten verschillen per stoornis, doelgroep en fase van behandeling.
Depressieve stoornissen
Aandacht voor zelfmanagementstrategieën, monitoring, terugvalpreventieplan en lotgenotengroepen.
Angstklachten en angststoornissen
Aandacht voor terugvalpreventieplan, monitoring en het maken van afspraken over contactmogelijkheden.
Psychose
Nadruk op crisisplan, samenwerking met naasten en psycho-educatie.
Opiaatverslaving
Herkennen van risicosituaties en het versterken van vaardigheden om hiermee om te gaan.
Werkkaart terugvalpreventie in de GGZ
Essentiële elementen bij ‘terugvalpreventie’ en praktische tips.
Panel enquête terugvalpreventie
In 2024 heeft Akwa GGZ met een enquête onder het online Panel in kaart gebracht hoe zorgprofessionals terugval en terugvalpreventie ervaren en vormgeven in de praktijk.
De resultaten laten onder andere de volgende aandachtspunten zien:
- 57% van de professionals heeft behoefte aan ondersteuning bij vormgeven en toepassen van terugvalpreventie.
- 34% van de respondenten benoemen gebrek aan sociaal netwerk of steunsysteem als risicofactor.
- Er is grote variatie in definities en werkwijzen rond terugvalpreventie.
Gesprekskaartjes bij terugvalpreventie
De gesprekskaartjes bij terugvalpreventie zijn door Akwa GGZ ontwikkeld voor de werkvorm ‘Vaardigheden versterken met je patiënt’. Op elk kaartje staat een korte tekst over een vaardigheid of helpende houding bij herstel. Op de achterkant staan vragen die kunnen helpen om hierover in gesprek te gaan. De kaartjes zijn bedoeld als gespreksopener en ondersteuning bij reflectie. Ze hebben geen normerend of voorschrijvend karakter.